นับเป็นวิวัฒนาการใหม่ล่าสุดของ Microsoft นับตั้งแต่ได้มีการออก Windows มาตั้งแต่เวอร์ชั่น Windows 3.x,95,98 Windows 2000 และ Windows Millennium Edition (Windows Me) ซึ่งแต่ละเวอร์ชั่นมีความสามารถแตกต่างกันออกไป การพัฒนาส่วนใหญ่เน้นความสามารถด้านมัลติมีเดีย และระบบเน็ตเวิร์ค
ไมโครซอฟท์ได้เริ่มวางจำหน่าย Windows XP ในปี พ.ศ. 2544 โดย Windows XP นั้นคือตัวอักษรที่ย่อมาจาก Experience (เอกซ์พีเรียนซ์) ซึ่งมีความหมายว่า ประสบการณ์ ความรู้ที่มีโดยประสบการณ์ Windows XP ให้อิสระคุณในการใช้งานได้ตามใจปรารถนาทั้งที่บ้านและที่ทำงาน เพื่อมอบประสบการณ์ความเรียบง่าย ความน่าเชื่อถือ และความปลอดภัยที่เพิ่มมากขึ้น
สำหรับ Windows XP นี้ก็ได้ถือกำหนดใหม่ขึ้นมา โดยนำความสามารถของ Windows รุ่นก่อน ๆ เช่น 98, Me และ 2000 เข้าด้วยกัน โดยมีรหัสในการเริ่มการพัฒนาว่า "Whistler" จุดเด่นหลักของของ Windows XP นี้ นอกเหนือจากรูปลักษณ์หน้าตาที่สวยงามแล้ว ยังมีคุณสมบัติเด่น ๆ อีก เช่น การใช้งานร่วมกันหลาย ๆ คนในเครื่องเดียวกัน โดยสามารถกำหนดรหัสผ่าน และกำหนดสภาพแวดล้อมที่ต่างกันได้
ข้อดีของระบบปฏิบัติการ Windows XP คือ สามารถมองเห็นอุปกรณ์ต่าง ๆ ในเครื่องคอมพิวเตอร์รุ่นเก่า ได้ค่อนข้างมากขึ้น โดยที่อาจจะไม่ต้องไปหา Driver มาลงเพิ่มเติมเลย แต่ถ้าหากเป็นอุปกรณ์ใหม่ ๆ ก็ต้องลง Driver นอกจากนี้ หน้าตา รูปแบบการแสดงผลที่สวยงาม นับได้ว่าเป็นจุดขายที่ดีของ Windows ตัวนี้เลยก็ว่าได้ นอกจากนี้ ด้วยความที่เป็นระบบปฏิบัติการที่พัฒนาต่อมาจาก Windows NT จึงทำให้มีความเสถียรค่อนข้างสูง
ไมโครซอฟท์วินโดวส์เอกซ์พีรุ่นปรับปรุง (Service Pack)
1.SP1 ออกมาในปี ค.ศ. 2003 (พ.ศ. 2546)
2.SP1a ออกมาในปี ค.ศ. 2003 (พ.ศ. 2546) หลัง SP1
3.SP2 ออกมาในปี ค.ศ. 2004 (พ.ศ. 2547)
4.SP3 ออกมาในปี ค.ศ. 2008 (พ.ศ. 2551) หลัง windows vista
เวอร์ชั่นของ Windows XP แบ่งได้ 3 ประเภท
1. Windows XP Home Edition
เหมาะสำหรับผู้ใช้ตามบ้าน มีคุณสมบัติเด่น ๆ ด้านระบบมัลติมีเดีย ดูหนังฟังเพลง สามารถต่อเข้าเป็นระบบเครือข่ายภายในบ้านได้ รวมทั้งมีระบบการขอความช่วยเหลือระยะไกลได้
2. Windows XP Professtional
เหมาะสำหรับผู้ใช้ตามสำนักงาน มีคุณสมบัติพื้นฐานเช่นเดียวกับ Home Edition แต่เพิ่มความสามารถในการรักษาความปลอดภัยมากขึ้น
3. Windows XP 64-Bit Edition
เหมาะสำหรับองค์กรที่ต้องการความสามารถของคอมพิวเตอร์ในระดับสูง เนื่องจากเวอร์ชั่นนี้ สนับสนุนหน่วยความจำขนาดใหญ่, ออกแบบสำหรับหน่วยประมวลผลในตระกูล intel Itanium (ระดับสูง), ความสามารถในการทำงานข้ามระบบ และอื่นๆ อีกมาก
Windows XP Home และ Windows XP Pro ซึ่งทั้งสองรุ่นนี้ จะสามารถทำงานได้ใกล้เคียงกัน แต่รุ่นที่เป็น Windows XP Pro จะเพิ่มความสามารถของการทำงานแบบ Server ได้มากกว่ารุ่น Home และมีสิ่งที่แตกต่างกันคือ
Windows XP Home Edition | Windows XP Pro Edition |
1. ออกแบบสำหรับ Home Use หรือ Small Business | 1. ออกแบบสำหรับธุรกิจ องค์กรที่ต้องการ 'Client PC' |
2. สนับสนุน 1 CPU | 2. สนับสนุน 2 CPU (Multi CPU) |
3. Account Profile สำหรับบัญชีผู้ใช้แบบเดียวกัน | 3. Account Profile สำหรับบัญชีผู้ใช้คนละแบบกัน |
4. ระบบการรักษาความปลอดภัยแบบ Simplidied | 4. ระบบการรักษาความปลอดภัยแบบเข้มงวด |
5. ใช้พาร์ติชั่นแบบ FAT, FAT32, NTFS | 5. ใช้พาร์ติชั่นแบบ FAT, FAT32, NTFS และเมื่อใช้แบบ NTFS สามารถ Encrypt ได้ |
6. ไม่มี Utility สำหรับ Backup (มีแต่ต้องติดตั้งเพิ่มเอง หาในแผ่นซีดีรอม /valueadd) | 6. มี Utility สำหรับ Backup ที่รวม ASR (Automatic System Recovery) |
7. ไม่สนับสนุน Dynamic Disk | 7. สนับสนุน Dynamic Disk (เหมือน Win2000 Pro) |
8. ไม่มี IIS, Personal Web Server | 8. มี |
คุณสมบัติของเครื่องคอมพิวเตอร์ สำหรับติดตั้ง Windows XP
1. CPU Intel Pentium/ Celeron ความเร็วสัญญาณนาฬิกาต่ำสุด 233 MHz (แนะนำให้ใช้ 300 MHz ขึ้นไป) หรือ
2. CPU ตระกูล AMD K6/Athlon/Duron
3. Memory หรือ แรม อย่างต่ำ 64 MB (แนะนำให้ใช้ 128 MB)
4. Harddisk อย่างต่ำ 1.5 GB
5. VGA Card และจอภาพที่มีความละเอียด Super VGA (800 x 600) หรือสูงกว่า
6. CD-Rom Drive หรือ DVD
7. Keyboard และ Mouse
สิ่งที่มีติดมาด้วยกับ Windows XP โดยส่วนมาก ที่เห็นง่าย ๆ และชัดเจน จะมีส่วนประกอบต่าง ๆ ติดตั้งมาดังนี้
1. Internet Explorer 6.0 ติดตั้งมาให้เลย
2. Windows Media Player 8.0 สำหรับดูหนังฟังเพลง
3. มาพร้อมกับ DirectX 8.0
4. สามารถอ่านและเขียนแผ่น CD-RW แบบ UDF ได้โดยตรง
5. มี Windows Movie Maker เพิ่มเข้ามา
6. รู้จัก Driver ของอุปกรณ์ต่าง ๆ ได้มากขึ้น
7. รูปแบบการแสดงผล ที่แตกต่างไปจากเดิม
โดยที่รูปแบบของการแสดงผล จะเห็นได้ชัดเจนว่า สวยงาม แตกต่างไปจาก Windows ตัวเก่า ๆ ไปอย่างมากเลยทีเดียว แต่ทั้งนี้ ก็ยังสามารถที่จะทำการปรับเปลี่ยนการแสดงผล ให้เป็นในแบบ Classic หรือแบบ Windows รุ่นเก่า ๆ สำหรับผู้ที่ไม่เคยชินก็ได้
นอกจากนี้ ยังสามารถรองรับการลง Windows 2 ตัวในฮาร์ดดิสก์ตัวเดียวกันได้ ด้วยการเพิ่มระบบ Multi OS เข้ามา ทำให้เราสามารถที่จะเลือกลง Windows ตัวเก่าในไดร์ฟ C: และลง Windows XP ในไดร์ฟ D: ได้ ถ้าหากลงแบบ Multi OS ไว้ เมื่อทำการบูตเครื่องใหม่ ก็จะมีเมนูเพิ่มขึ้นมา โดยสามารถทำการเลือกได้ว่า จะบูตเครื่องเข้าระบบ Windows ตัวไหนก็ได้
ผลิตภัณฑ์ที่เกี่ยวข้อง
ปัจจุบัน Windows XP ไม่มีวางจำหน่ายแล้ว หากต้องการใช้งานสามารถดาวน์เกรดจากรุ่นเหล่านี้ได้
| Product No. | Product | License Type | หมายเหตุ |
| FQC-02872 | WinPro 7 SNGL OLP NL Legalization GetGenuine | Open License | สำหรับมากกว่าน้อยกว่า 5 ไลเซนส์ |
| 116W943 | Win Pro 7 32-bit English 1pk DSP OEI DVD | OEM | |
| 116W943 | Win Pro 7 64-bit English 1pk DSP OEI DVD | OEM | |
| 116W947 | Win Ult 7 32-bit English 1pk DSP OEI DVD | OEM | |
| 116W948 | Win Ult 7 64-bit English 1pk DSP OEI DVD | OEM | |
| 116X265 | Get Genuine Kit-Win Pro 7 32-bit/x64 English Legalization DSP OEI DVD | GGK | สำหรับซื้อน้อยกว่า 5 ไลเซนส์ |
| FQC-02818 | Win Pro 7 English EM DVD | FPP | |